Nghị định 209/2026 của Chính phủ về quản lý vật liệu xây dựng được kỳ vọng tạo cú hích cho ngành vật liệu xanh tại Việt Nam. Cùng với hành lang pháp lý mới, nhiều chuyên gia cho rằng cần sớm hoàn thiện các cơ chế về tài chính, thị trường và tiêu chuẩn kỹ thuật để thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư công nghệ, mở rộng sản xuất và phát triển bền vững.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 209/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xây dựng về quản lý vật liệu xây dựng. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện chính sách phát triển ngành vật liệu xây dựng theo hướng hiện đại, thân thiện với môi trường và phù hợp với mục tiêu tăng trưởng xanh.
Doanh nghiệp chuyển mạnh sang phát triển vật liệu xanh
Xu hướng phát triển bền vững đang thúc đẩy nhiều doanh nghiệp trong ngành vật liệu xây dựng đầu tư mạnh vào nghiên cứu, đổi mới công nghệ và phát triển các dòng sản phẩm thân thiện với môi trường.
Điển hình, Công ty Cổ phần Công nghiệp Á Mỹ (Amy Grupo) đã làm chủ nhiều công nghệ lõi như Ag+ và Ion-, giúp tăng khả năng kháng khuẩn trên bề mặt vật liệu. Doanh nghiệp hiện tập trung phát triển các dòng gạch ốp lát và sàn SPC thế hệ mới với độ bền cao, khả năng thích ứng tốt với điều kiện khí hậu tại Việt Nam và hướng đến thay thế các vật liệu truyền thống.
Trong khi đó, Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng Xuân Mai (XuanMaiCorp) phát triển các dòng vật liệu nhẹ phục vụ xây dựng xanh. Nổi bật là tấm tường Acotec Xuân Mai, sản phẩm không sử dụng cát tự nhiên và đã đạt chứng nhận Lotus Green Product Certificate. Hiện doanh nghiệp cung ứng ra thị trường khoảng 1 triệu m² sản phẩm mỗi năm.
Ở lĩnh vực xi măng, Công ty Cổ phần Xi măng Fico-YTL cũng đẩy mạnh chiến lược chuyển đổi từ mục tiêu tăng sản lượng sang phát triển bền vững. Doanh nghiệp đã hoàn tất kiểm kê khí nhà kính, triển khai mô hình kinh tế tuần hoàn và công bố nhãn xanh ECOCem cho toàn bộ danh mục sản phẩm. Nhờ ứng dụng công nghệ mới, các sản phẩm xi măng của doanh nghiệp có thể giảm từ 30% đến 70% lượng phát thải CO₂ so với xi măng Portland truyền thống.
Nghị định 209 tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho hệ sinh thái vật liệu xanh
Nghị định 209 tạo hành lang pháp lý cho vật liệu xây dựng bền vững
Theo đánh giá của nhiều doanh nghiệp, Nghị định 209 không chỉ bổ sung quy định quản lý mà còn mở ra định hướng phát triển mới cho ngành vật liệu xây dựng.
Các quy định mới được kỳ vọng sẽ thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, khuyến khích phát triển vật liệu mới, vật liệu tái chế, vật liệu nhẹ, vật liệu thông minh và vật liệu thân thiện với môi trường, đồng thời góp phần hình thành hệ sinh thái vật liệu xây dựng xanh tại Việt Nam.
Đại diện các doanh nghiệp cho rằng định hướng phát triển của ngành đang chuyển từ tăng trưởng dựa trên sản lượng sang chú trọng chất lượng, hiệu quả sử dụng tài nguyên và giảm phát thải trong toàn bộ vòng đời sản phẩm.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng kỳ vọng các chính sách ưu đãi sẽ sớm được hướng dẫn cụ thể để thuận lợi hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, hỗ trợ lãi suất và đầu tư đổi mới công nghệ.
Đề xuất hoàn thiện cơ chế để chính sách sớm đi vào thực tiễn
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, Nghị định 209 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng, tuy nhiên để chính sách phát huy hiệu quả cần tiếp tục hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp.
TS Thái Duy Sâm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam, nhận định cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao Nghị định 209 bởi các quy định đã cụ thể và rõ ràng hơn so với các chính sách trước đây, giúp doanh nghiệp có cơ sở đầu tư dài hạn.
Trong khi đó, PGS.TS Lương Đức Long, Phó Chủ tịch Hiệp hội Xi măng Việt Nam, cho rằng để thúc đẩy phát triển vật liệu xanh, cơ quan quản lý cần đồng thời giải quyết hai vấn đề cốt lõi là nguồn lực tài chính và đầu ra của thị trường.
Ba nhóm giải pháp thúc đẩy phát triển vật liệu xanh
Các chuyên gia đề xuất ba nhóm cơ chế trọng tâm nhằm tạo động lực cho doanh nghiệp đầu tư vào vật liệu xây dựng xanh.
Thứ nhất, sớm ban hành danh mục sản phẩm được hưởng tín dụng xanh, ưu đãi về thuế và đất đai. Đồng thời, cải tiến thủ tục theo hướng giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm dựa trên các chứng nhận xanh uy tín nhằm rút ngắn thời gian tiếp cận vốn.
Thứ hai, nghiên cứu quy định tỷ lệ tối thiểu sử dụng vật liệu xanh, vật liệu nhẹ và vật liệu tiết kiệm năng lượng trong các công trình sử dụng vốn đầu tư công, dự án hạ tầng quốc gia, nhà ở xã hội và các khu đô thị thông minh để mở rộng thị trường tiêu thụ.
Thứ ba, đẩy nhanh việc ban hành và cập nhật hệ thống định mức kinh tế – kỹ thuật, tiêu chuẩn thiết kế, thi công và nghiệm thu đối với các loại vật liệu mới, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho quá trình ứng dụng trên thực tế.
Hướng tới hệ sinh thái vật liệu xây dựng xanh và bền vững
Theo Nghị định 209/2026, Nhà nước sẽ có nhiều cơ chế khuyến khích đối với hoạt động nghiên cứu, đầu tư phát triển và sử dụng các loại vật liệu xây dựng mới như vật liệu tái chế, vật liệu xanh, vật liệu nhẹ, vật liệu thông minh, vật liệu thân thiện với môi trường cũng như các loại vật liệu phù hợp với khu vực ven biển và hải đảo.
Các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân đầu tư vào lĩnh vực này sẽ được xem xét áp dụng nhiều chính sách ưu đãi như tiếp cận tín dụng và các nguồn vốn hợp pháp, hỗ trợ lãi suất, cùng các chính sách ưu đãi về đất đai theo quy định của pháp luật.
Với những định hướng mới từ Nghị định 209 cùng các đề xuất hoàn thiện cơ chế hỗ trợ, ngành vật liệu xây dựng được kỳ vọng sẽ đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm phát thải và đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển bền vững của ngành xây dựng Việt Nam.