Nghị định 277/2026/NĐ-CP: Định hình hạ tầng văn hóa số, tạo động lực mới cho kinh tế sáng tạo
Hạ tầng văn hóa số mở ra giai đoạn phát triển mới trên môi trường số
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 277/2026/NĐ-CP về Hạ tầng văn hóa số, tạo nền tảng pháp lý quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa. Không chỉ hướng đến bảo tồn di sản bằng công nghệ hiện đại, nghị định còn mở rộng cơ hội phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và tăng cường năng lực quản trị bằng dữ liệu trên môi trường số.
Với phạm vi áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham gia hệ sinh thái văn hóa số, văn bản được kỳ vọng sẽ mở ra không gian phát triển mới, góp phần nâng cao vị thế văn hóa Việt Nam trong thời đại số.
Hoàn thiện nền tảng hạ tầng văn hóa số
Được ban hành ngày 09/7, Nghị định 277/2026/NĐ-CP gồm 5 chương, 20 điều, quy định đầy đủ về việc xây dựng và vận hành hạ tầng văn hóa số. Điểm đáng chú ý là nghị định tập trung tháo gỡ các rào cản trong quá trình phát triển, đồng thời không phát sinh thêm thủ tục hành chính cho tổ chức và doanh nghiệp.
Hạ tầng văn hóa số được xây dựng trên ba trụ cột gồm:
- Hạ tầng số.
- Hạ tầng dữ liệu văn hóa số.
- Nền tảng, hệ thống và công cụ số phục vụ lợi ích công cộng.
Không chỉ phục vụ lĩnh vực văn hóa, hệ thống này còn tạo nền tảng dùng chung cho các ngành như du lịch và thể thao, góp phần thúc đẩy phát triển đồng bộ.
8 định hướng chiến lược thúc đẩy phát triển văn hóa số
Nghị định đưa ra tám nhóm nhiệm vụ trọng tâm nhằm khai thác hiệu quả giá trị văn hóa trong kỷ nguyên số.
Trước hết, công tác bảo tồn di sản sẽ được nâng lên một bước mới thông qua số hóa hiện vật, lưu trữ theo tiêu chuẩn quốc tế, ứng dụng AI, công nghệ 3D, XR và xây dựng mô hình Digital Twin (bản sao số). Nhờ đó, giá trị di sản vẫn được lưu giữ ngay cả khi hiện vật gốc bị hư hại.
Song song với đó, người dân sẽ có thêm cơ hội tiếp cận các giá trị văn hóa bằng hình thức trực tuyến như tham quan bảo tàng, tra cứu di sản hay học nghệ thuật trên nền tảng số.
Một điểm nổi bật khác là việc hình thành kho dữ liệu văn hóa, tiếng Việt và nghệ thuật phục vụ phát triển trí tuệ nhân tạo. Đây sẽ là nguồn dữ liệu quan trọng giúp các mô hình AI phản ánh đúng bản sắc Việt Nam thay vì phụ thuộc vào dữ liệu nước ngoài.
Nghị định cũng tạo điều kiện thuận lợi để các lĩnh vực như điện ảnh, trò chơi điện tử, thiết kế và sáng tạo nội dung khai thác hợp pháp tài nguyên số, tái sử dụng dữ liệu, giảm chi phí sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Ở tầm quốc gia, hạ tầng văn hóa số sẽ góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam, hỗ trợ xây dựng các thương hiệu số như VietCreative và VietGames, qua đó gia tăng sức hấp dẫn của văn hóa Việt trên thị trường quốc tế.
Bên cạnh đó, hệ thống dữ liệu định danh bản quyền, sàn giao dịch và cơ chế thanh toán số sẽ giúp thị trường văn hóa hoạt động minh bạch hơn, bảo vệ quyền lợi của nghệ sĩ và bảo đảm phân chia lợi ích rõ ràng.
Trong lĩnh vực quản lý, phương thức điều hành sẽ chuyển từ kinh nghiệm truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu, cho phép theo dõi theo thời gian thực, đánh giá hiệu quả chính sách và dự báo xu hướng phát triển.
Đặc biệt, nghị định đặt mục tiêu bảo vệ chủ quyền văn hóa trên không gian số, hạn chế nguy cơ phụ thuộc vào nền tảng và thuật toán nước ngoài, đồng thời góp phần gìn giữ các giá trị văn hóa Việt Nam.
Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư phát triển hạ tầng văn hóa số
Một trong những nội dung quan trọng của Nghị định 277/2026/NĐ-CP là khuyến khích doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài nước tham gia đầu tư, tài trợ, chuyển giao công nghệ cũng như phát triển nền tảng và hạ tầng dữ liệu dùng chung.
Để tạo động lực phát triển lâu dài, nghị định ưu tiên 10 nhóm công nghệ gồm điện toán đám mây, điện toán biên, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Digital Twin, Internet vạn vật (IoT), Blockchain, các công nghệ VR/AR/XR/IR/MR, công nghệ quét 3D như LiDAR, Photogrammetry, GIS, BIM/HBIM và các công nghệ số khác theo quy định.
Các doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu sản phẩm, dịch vụ văn hóa số sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi hiện hành về đầu tư, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời, Nhà nước cũng tăng cường hoạt động xúc tiến đầu tư và kết nối giữa doanh nghiệp với các đơn vị văn hóa, nghệ thuật.
Hình thành mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo văn hóa
Nghị định lần đầu tiên xác lập cơ sở pháp lý cho mô hình Trung tâm đổi mới sáng tạo văn hóa. Các trung tâm sẽ được triển khai theo mô hình hợp tác giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp, có thể hoạt động dưới hình thức đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp hoặc tổ chức hợp pháp khác mà không làm phát sinh thêm bộ máy hành chính.
Những trung tâm này có thể đặt tại khu công nghiệp sáng tạo, cơ sở giáo dục hoặc các trung tâm chuyên ngành, tập trung hỗ trợ phát triển nội dung số, dịch vụ văn hóa số và kết nối cộng đồng sáng tạo.
Để nâng cao hiệu quả hoạt động, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ xây dựng bộ chỉ số đánh giá, tổ chức tôn vinh các mô hình tiêu biểu hằng năm, đồng thời hướng tới hình thành Mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo văn hóa quốc gia.
Tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của kinh tế sáng tạo
Việc ban hành Nghị định 277/2026/NĐ-CP được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi số của ngành văn hóa. Bằng việc kết hợp hạ tầng công nghệ, dữ liệu và cơ chế khuyến khích đổi mới sáng tạo, nghị định không chỉ góp phần bảo tồn các giá trị di sản mà còn mở rộng dư địa phát triển cho công nghiệp văn hóa, thúc đẩy kinh tế sáng tạo và tăng cường chủ quyền văn hóa Việt Nam trên không gian số.